قوانین و مقررات

ثبت شرکت دنیز

همان‌طور که در مطالب پیشین درباره‌ی انواع شرکت‌های تجارتی و شرایط ثبت آن‌ها صحبت شد، پس از تصمیم‌گیری درباره‌ی ایجاد شرکت و تعیین نوع آن، باید شرکت خود را به ثبت برسانیم. در این رابطه خوب است قوانین ثبتی مربوط به هرکدام از انواع شرکت‌های تجاری را بررسی کنیم.

 اشتباهات متداول: 

همان‌طور که در مطالب قبلی ذکر شد تغییر نوع شرکت جز در موارد استثنائی امکان‌پذیر نیست. پس بهتر است پیش از تشکیل و ثبت شرکت، قوانین ثبتی مربوط به هریک از انواع شرکت‌های تجاری را به دقت مطالعه کنید.

در این مقاله، قوانین مربوط به هریک از انواع شرکت‌های تجاری را معرفی می‌کنیم.

قوانین ثبتی مربوط به انواع شرکت‌ها
در ابتدا لازم است مشخص کنیم که آیا به دنبال ثبت موسسه هستیم یا شرکت. زیرا قوانین مربوط به ثبت آن‌ها باهم متفاوت است. (می‌توانید به مطلب مربوط به تفاوت موسسه و شرکت مراجعه کنید.)

ثبت انواع شرکت تجارتی
قوانین ثبتی مربوط به شرکت‌ها به شرح زیر می‌باشد:

۱- قانون راجع به ثبت شرکت‌ها مصوب ۱۱٫ ۳٫ ۱۳۱۰

۲- در قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱، مقررات مربوط به هفت نوع شرکت تجاری در حدود ۲۰۰ ماده بیان شده است.

الف) شرکت نسبی: ویژگی‌های این نوع شرکت، آن را بیشتر از سایر شرکت‌ها به شرکت مدنی شبیه کرده است. این شرکت­ که عملا مورد استفاده افراد کمی قرار گرفته ­است، برابر با قانون تجارت، شرکتی است که برای امور تجارتی تحت اسم مخصوص بین دو یا چند نفر تشکیل می‌شود. در این شرکت، مسئولیت هر شریک دربرابر بدهی‌های شرکت، به نسبت میزان آورده‌ی او است. در قانون، برای ایجاد این شرکت، حداقل سرمایه تعیین نشده است. پس اگر برای شروع کار، سرمایه‌ی اندکی داریم می‌توانیم از این قالب شرکت استفاده کنیم.

قوانین ثبتی شرکت‌های نسبی در مواد ۱۸۳تا ۱۸۹ قانون تجارت ذکر شده است.

ب) شرکت تضامنی: شرکت تضامنی را با دو شریک می‌­توان تشکیل داد. شرکا در این شرکت، «شریک ضامن» نامیده می­‌شوند. یعنی این‌که، هرشریک، علاوه بر این‌که سرمایه‌ای را به شرکت می‌آورد، به تنهایی در مقابل بدهی‌های شرکت تا سقف میزان بدهی مسئول است. یعنی در این صورت طلبکار شرکت برای وصول تمامی طلب خود می‌تواند به هر شریکی که بخواهد مراجعه کند و یا آن را از چند شریک یا تمامی آن‌ها بخواهد. بنابراین، در شرکت تضامنی، شخصیت هرشریک در میزان مسئولیت‌پذیری و توانایی او در پرداخت، اهمیت پیدا می‌کند.

قوانین مربوط به این نوع شرکت‌ها را می‌توان در مواد ۱۱۶ تا ۱۴۰ قانون تجارت یافت.

ج) شرکت با مسئولیت محدود: شرکت با مسئولیت محدود از دو شریک تشکیل می­‌شود و بیشتر مخصوص فعالیت‌های تجاری در قالب نه چندان بزرگ می‌­باشد. اصولاً برای فعالیت­‌هایی که در قالب شراکت با اشخاص نزدیک و مورد اعتماد شماست مانند خانواده و یا دوستان نزدیک، این شرکت قالب مناسب‌تری به شمار می­ آید.

دراین نوع شرکت، مسئولیت شرکا به اندازه‌ی میزان آورده‌شان است. و اگر شریکی آورده‌ی خود را تسلیم کرده باشد، دیگر در مقابل بدهی‌های شرکت مسئولیتی ندارد.

قوانین و مقررات مربوط به شرکت با مسئولیت محدود در مواد ۹۴ تا ۱۱۵ قانون تجارت قابل دسترسی است.

د) شرکت مختلط سهامی و غیر سهامی: این نوع شرکت بین یک عده شریک ضامن و یک عده شریک سهامی تشکیل می‌شود و در واقع ترکیبی از شرکت‌های تضامنی و شرکت سهامی است.

شرکا سهامی کسانی هستند که سرمایه آنها به صورت سهام‌هایی با قیمت مساوی درآمده و مسئولیت آنها در مقابل دیون شرکت  تا میزان سرمایه اولیه آنهاست. شریک ضامن کسی است که سرمایه او به صورت سهام نیست  و مسئول کلیه دیون احتمالی شرکت است. که حتی ممکن است بیش از سرمایه شرکت باشد.

مقررات مربوط به این نوع از شرکت‌ها که نسبت به سایر شرکت‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند، در مواد ۱۴۱ تا ۱۶۱ (مربوط به شرکت‌های مختلط غیر سهامی) و مواد۱۶۲ تا ۱۸۱ قانون تجارت (مربوط به شرکت‌های مختلط سهامی) قابل ملاحظه است.

ه) شرکت سهامی خاص: مهم‌­ترین ویژگی این شرکت آن است که سرمایه هر شریک تبدیل به سهام شده و از او به عنوان «سهام‌دار» یاد می‌­شود و علی­‌الاصول، انتقال این سهام به دیگر افراد آزاد است. در شرکت سهامی خاص، میزان مسئولیت سهام‌داران تا میزان مبلغ اسمی سهام‌شان است. و در صورتی که این مبلغ را پرداخت کرده باشند، در مقابل تعهدات شرکت هیچ مسئولیتی نخواهند داشت.

و) شرکت سهامی عام:‌ مقررات این نوع شرکت نیز مانند شرکت سهامی خاص است. با این تفاوت که سهام‌داران شرکت علاوه بر موسسین، می‌توانند عموم مردم نیز باشند. خرید سهام توسط عموم، از طریق اعلامیه‌ی پذیره‌نویسی صورت می‌گیرد. (برای توضیحات بیشتر می‌توانید به مطلب تعهد پذیره‌نویسی مراجعه کنید.)

 همان‌طور که در مورد قبلی ذکر شد قواعد شرکت‌های سهامی عام در ۳۰۰ ماده در لایحه اصلاحی قسمتی از قانون تجارت بیان شده است.

ز) شرکت تعاونی: شرکت تعاونی شرکتی است که از گردهمایی و سرمایه‌گذاری معین یک عده افراد هم صنف و یا افرادی با یک مورد اشتراک (مانند همکار و همسایه و …)ایجاد می‌شود. این شرکت‌­ها با هدف دستیابی به منافعی مشترک مانند تهیه مسکن یا خرید مایحتاج یا کسب اعتبار و وام و… برای همه افراد، که شاید دست یابی فردی به آن اهداف دشوار باشد تاسیس می‌شود.

در بند هفتم ماده ۲۰ قانون تجارت، شرکت تعاونی نیز یکی از انواع شرکت‌های تجاری معرفی شده‌است. مواد ۱۹۰ تا ۱۹۵ قانون تجارت به بیان مقررات مربوط به شرکت‌های تعاونی می‌پردازد. در خصوص شرکت‌های تعاونی قوانین دیگری چون قانون شرکت‌های تعاونی مصوب ۱۳۵۰ و قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۰ نیز به تصویب رسیده‌اند.

۳- سایر قوانین

هم‌چنین نوع دیگری از شرکت‌ها در قالب «شرکت تعاونی سهامی عام» وجود دارد.

شرکت تعاونی سهامی عام نوعی شرکت سهامی عام است که با رعایت قانون تجارت و محدودیت‌های مذکور در قانون «اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی ، اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران واجرای سیاست‌های کلی اصل۴۴ قانون اساسی» تشکیل می‌گردد.

درشرکت تعاونی سهامی عام، مؤسسین قسمتی از سرمایه شرکت را از طریق فروش سهام به مردم تأمین می‌نمایند. در قانون، حداقل میزان سرمایه برای تشکیل این نوع شرکت درنظرگرفته شده است.

برای آگاهی از مقررات مربوط به آن می‌توانید به این قوانین مراجعه کنید:

آئین‌نامه نحوه تشکیل و نظارت بر شرکت‌های تعاونی سهامی عام

آئین‌نامه نحوه بلوک‌بندی شرکت‌های تعاونی سهامی عام

دستورالعمل تشکیل شرکت‌های تعاونی سهامی عام

نکته) اگر به دنبال ثبت شرکتی در داخل کشور هستید، می‌توانید به قوانین ثبت انواع شرکت‌ها که معرفی شد، مراجعه کنید. اما اگر تصمیم داشتید شرکتی در منطقه‌ی آزاد تجاری تاسیس کنید، می‌توانید به این قانون مراجعه کنید:

ضوابط ثبت شرکت‌ها و مالکیت‌های صنعتی و معنوی در مناطق آزاد تجاری – صنعتی ج.ا.ا. مصوب ۴٫ ۲٫ ۱۳۷۴ با اصلاحات بعدی

هم‌چنین اگر مایلید اقدام به ثبت شعبه یا نمایندگی یکی از شرکت‌های خارجی نمایید، می‌توانید قانون زیر را ملاحظه نمایید:

قانون اجازه ثبت شعبه یا نمایندگی شرکت‌های خارجی  مصوب ۲۱٫ ۸٫ ۱۳۷۶ و  آئین‌نامه‌ی اجرائی آن مصوب ۱۱٫ ۱٫ ۱۳۷۸٫

(هم‌چنین برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید به مطلب «ثبت شعبه شرکت خارجی» مراجعه کنید.)

ثبت موسسات غیرتجاری
موسسه، یا موسسات غیر تجاری اشخاص حقوقی‌ای هستند که برای مقاصد غیرتجارتی از قبیل امور فرهنگی، هنری، علمی، خیرخواهانه و مواردی از این دست ایجاد می­‌شوند. نکته حائز اهمیت این است که نیت اولیه موسسین و تشکیل دهندگان، در مورد قصد انتفاع و سود بردن و یا عدم وجود چنین قصدی، دلیل بر تجاری یا غیر تجاری بودن یک موسسه نیست و عملکرد و خروجی موسسات موجب قرارگرفتن در هریک از این دسته‌بندی‌ها می‌باشد.

برای ثبت موسسات غیرتجاری با توجه به مواد ۵۸۴ و ۵۸۵ قانون تجارت و آیین‌نامه‌ی مربوط به آن، تحت عنوان «آئین‌نامه اصلاحی ثبت تشکیلات و موسسات غیر تجاری» مراجعه نمود.

 توصیه ثبت دنیز: 

با توجه به تعدد انواع شرکت‌ها و موسسات، و قوانین ثبتی مربوط به آن‌ها، خوب است نسبت به قوانین و همچنین رویه‌ی عملی مربوط به ثبت آن‌ها، اطلاع کافی داشته باشید و یا از یک مشاور یا کارشناس حقوقی در این زمینه کمک بگیرید.

همانطور که می­‌بینید برای ثبت شرکت نکات بسیاری را باید درنظر داشته باشید برای اطلاع دقیق از نکات ثبت شرکت و مشاوره رایگان، با کارشناسان ما در ثبت دنیز تماس بگیرید.

به شما پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه نکات و قوانین ثبتی شرکت مقالات زیر را مطالعه نمایید:

 شرایط ثبت شرکت چیست 
ثبت شرکت چیست و ثبت انواع شرکت
مزیت‌های ثبت شرکت
۹ دستورالعمل برای ثبت شرکت‌ها